Samanburðarfræði

Ég skrapp til Lissabon í nokkra daga.  Þetta var ekki beinlínis skemmtiferð heldur tengdist vinnu minni sem kennara ,þ.e.a.s. umsjónarmanni Comeniusverkefnis.  Við heimsóttum þrjá portúgalska skóla og þá rann það endanlega upp fyrir mér að við hér á Íslandi höfum það allt of gott!  Nemendur í skóla mínum sitja á bolstruðum skrifborðsstölum, læra af smarttöflum og hafa tölvur í hverju horni.  Þessi þægindi hafa líklega þau áhrif að þeim finnst þetta allt saman svo sjálfsagt að þeir geta bara alls ekki metið þess til verðleika.  Sama gildir líklega um okkur kennarana.  Við viljum alltaf eitthvað betra, en hugsanlega væri námsárangur nemendanna ekki miklu lakari jafnvel þó að við notuðum kríttöflu og bækur frá tímaskeið Jónasar frá Hríflu. 

 

Í portúgalska skólanum sem við dvöldum í, í miðborg Lissabon, fengu börnin ekki einu sinni klósettpappir heldur urðu að koma með hann að heiman.  Dótið sitt geymdu þau í skókassa á borðinu og þótti þeim það alveg sjálfsagt, enda ekki séð annað.  Samt sýndist mér þessi nemendur vera alveg jafn áhugasamir og nemendur okkar hér í Kópavogi og þeir voru alltaf með bros á vör, kátir og skemmtilegir. 

Um 68-kynslóðina

 

Hugleiðing dagsins:

68-kynslóðin er allt í einu orðin "in".   Þess vegna vilja svo margir miðaldra menn teljast til hennar  -  jafnvel þó að þeir hafi látið sér nægja að lesa teiknimyndasögur dagblaðanna á tímum óeirða og fyrst heyrt um stúdentauppreisn í söguskýringum seinni tíma manna.

 

Svo hvet ég bara alla að líta á bloggsíðu okkar í skólanum: www.comenius-tales.blogspot.com

Þarna eru skemmtileg verkefni sem nemendurnir hafa verið að vinna.

Um barnaþrældóm

Hugleiðing dagsins:

Vestrænir mannvinir leiða herferð gegn barnaþrældómi í þriðja heiminum.  Í óðagoti sínu taka þeir ekki eftir því að þeirra eigin börn eru ekki síður í þrældómi.  Eldsnemma eru þau rifin upp úr rúmum sínum og farið er með þau til dagmömmu, í leikskóla eða aðra stofnun svo að foreldrar þeirra geti náð efsta þrepinu í pýramíða mannlegra þarfa og öðlast að lokum sjálfsbirtingu  -   en hana telja sálfræðingar það eftirsóknarverðasta æi lífinu.

Um glæpi og refsingar

Fyrir nokkrum árum fékk ég heimsókn frá Finnlandi, það var gamall kunningi minn sem hafði verið fastráðinn í stöðu háskólakennara.  Hann var nú kominn á erfiðan aldur - maður um fimmtugt - og hafði sagt starfi sínu lausu, var ekki sátt við stefnu skólans og samstarfsmannanna. 

Það eru fáir sem þora gera eitthvað slíkt, flestir eru þegar farnir að hugsa um eftirlaun á þeim aldri og meta öryggið sem ríkisstarfsmenn njóta meira en nokkuð annað.  Peningar eru einfaldlega mikilvægari en hugsjónir.  En þessi kunningi minn, hann hafði sem sagt hætt og þar sem hann var ekki viss um hvað hann ætti að taka fyrir hendur þá hafði hann notað tímann til að taka saman ýmsar pælingar sínar (afórísma) sem hann hafði hripað niður gegnum árin.  Þetta var samtals 68 spakmæli í jafn mörgum blaðsíðum og hafði honum tekist að fá virtan útgefanda að bókinni.  Reyndar var prentunin af allra ódýrustu gerð og útgefandinn hafði talið sig varla geta fengið fyrir kostnaðinn. 

Það sem þessi kunningi minn fékk sjálfur af útgáfunni var að hann - með vísan til þessarar bókar - hafði sótt um styrk af ríkinu og fengið hálfs árs styrk úr rithöfundasjóði með það í huga að setja saman ljóðabók. 

Á þessum tíma var ég sjálf búin að safna ýmsum pælingum mínum í hefti og hefðu þær vel getað nægt í eina litla bók ef einhver hefði viljað gefa hana út.  Þegar kunningi minn sá handritið þá hvatti hann mig eindregið til að finna mér útgefanda og koma þessu út.  Ekki  sagði hann Ísland ákjósanlegan stað fyrir slíkt, taldi það af og frá - ég ætti að snúa pælingum mínum yfir á finnsku og gefa út í Finnlandi, sagði hann.  Þá gæti ég líka, pottþétt, fengið rithöfundastyrk og haldið áfram að skrifa, því að að hans sögn væri tiltölulega auðvelt að fá slíkan styrk heima í Finnlandi.

Ekki veit ég hvort þetta sé rétt hjá manninum en sjálf hef ég oft verið undrandi af hverju mörgum mjög góðum  höfundum er hafnað af íslensku úthlutunarnefndinni á meðan aðrir - að mínu mati miklu lakari höfundar  -  fá styrk og jafnvel fyrir fleiri en eitt ár í senn.

Þrátt fyrir gott orð þessa kunningja míns og ljóðskálds þá hefur ekkert orðið af þýðingum hjá mér.  Handritið gleymdist í neðstu skrifborðsskúffu en það dúkkaði nú aftur upp nú í vorhreinggerningunni .  Þá datt mér í hug að kannski væri bloggsíðan jafn góður - eða jafnvel betri - vettvangur  fyrir þessa afórísma.

Þar sem fjölmiðlar hafa undanfarna daga birt fréttir um Íslending sem sat í einangrun í Færeyjum og fékk, að mati sumra að minnsta kosti, allt of þungan dóm, þá birti ég eftirfarandi hugleiðing af handriti mínu:

Mannúð nútímamannsins er fólgin í því að fara mjúkum höndum um glæpamanninn en fórnarlambið er skilið eftir úti í kuldanum.

 

Auðmjúkur prófessor

Ósköp var að sjá Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor svona auðmjúkan, að minnsta kosti á yfirborðinu, nú í Kastljósinu í kvöld.  Það virðist vera að jafnvel hugsjónarmenn verða að beygja sig í duft, þegar peningar eru annars vegar. Fyrir örfáum árum hefði ekkert stoppað Hannes en nú eru hann orðinn næstum því eins og kórdrengur í framkomu.  Ætli þetta sé tímanna tákn.  Menn verða að gæta orða sinna mun betur en áður.

Reyndar fannst mér það furðulegt að Hannes virðist enn ekki hafa viðurkennt sjálfum sér að það sé munur á milli manns á götunni og prófessors -  og reyndar á milli skáldskapar og vísinda.  Menn vænta þess að prófessorinn fari ekki með staflausa stafi, að hann hafi alltaf sannanir fyrir fullyrðingar sínar. 

Svo er hitt sem Hannes fullyrðir að hann hefði aldrei fengið dóm ef dæmt hefði verið í máli hans og Jóns Ólafssonar hér á landi.   Það getur vel verið en Hannes má ekki gleyma því að  hann er með doktorsgráðu frá háskólanum í Oxford.  Ætli það hafi vegið meira en nokkuð annað í málinu.  Í Bretlandi taka menn nefnilega menntunina alvarlega og Oxford er næstum því jafn heilagur og páfastóllinn.  Ef einhver hefur verið brautskráður þaðan og gerir sig sekan fyrir slíkt athæfi og Hannes þá held ég að þeim sé ekki sýnt linkind.  Þá eru menn að gera lítið úr alma mater sinni, skólanum sem ól þeim upp. Og þeir sem lesa texta eftir Oxforddoktora hljóta að geta gengið út frá því að þeir farið með rétt og sannað mál.

Vonandi á Hannes nægilega marga góða vini sem bjarga honum úr klípunni svo að hann þurfi ekki að neita sér sínu daglegu rauðvíni og lifa af brauði og vatni einum.

Furðulegt sjónvarpsefni

Sonur minn hringdi í mig áðan og spurði: "Mamma, af hverju ertu í sjónvarpinu í kvöld?"  "Ha?", sagði ég.  "Hvað meinarðu?"  Það stendur á sjónvarpsdagskránni að það er viðtal við þig í sjónvarpinu, sagði hann.  Og viti menn, þegar ég leit á dagskrána, þá stóð þarna svart á hvítu, viðtal við mig.

Nú var ég að hugsa að þetta væri líklega löglegt en síðlaust.  Hér voru á ferð fyrir minnir mig þremur árum sjónvarpsmenn frá Finnlandi sem kynntu sig að þeir störfuðu með styrk frá finnska utanríkisráðuneytinu og voru að gera þáttaröð um Finna sem búa erlendis.  Ég færðist undan en þeir sögðu að margir málsmetandi menn höfðu mælt með að þeir tæki viðtal við mig og svo lét ég að lokum undan.  Spólurnar áttu að fara til stofnunar sem er í tengslum við háskólann og rannsakar örlög brottfluttra þegna en af þeim átti svo að gera stuttan þátt fyrir sjónvarpið.

Ekki vissi ég betur en að þessi þáttur átti að birtast í finnska sjónvarpinu.  Svo fór ég að fá tölvupóst frá Svíþjóð og kom í ljós að sænska sjónvarpið hafði líka sýnt hann.  Og nú, þremur árum seinna á að sýna hann einnig hér - án þess að ég hef svo sem látið vita.  Ef ég hefði ekki fengið allan þennan tölvupóst þá hefði ég heldur ekki vitað að ég hafði verið í sænska sjónvarpinu. En nú á dögum gúglar bara fólk og af heimasíðu minni var hægt að senda E-mail. Líklega fæ ég nú samt ekki tölvupóst frá Íslendingum því að heimasíðan hefur nú verið tekin úr sambandi, auk þess tel ég nú það ekki verið neitt "exótískt" fyrir Íslendinga að hafa Finna eða yfirleitt neinn annan útlending hér.

Hvað svo sem því líður þá finnst mér þetta einhvern veginn skringilegt hvernig þetta efni hefur ferðast víðar. Ég sem hélt að ég hafði aðstoðað Rannsóknarstofnun háskólans í Turku með því að fallast á viðtalið.  En kannski var þetta bara fyrirsláttur.  Kannski var það bara sjónvarpsteymið sem vildi græða.